Wat zijn belangrijke toekomstige ontwikkelingen in drijvende krachten?

Het Trendscenario van de VTV-2018 wordt gepresenteerd aan de hand van een zestal One-pagers die ieder de toekomstige trends en ontwikkelingen verkennen van verschillende aspecten van volksgezondheid en zorg. Deze trends en ontwikkelingen vinden plaats binnen een bredere context van meer autonome sociaaleconomische en maatschappelijke ontwikkelingen die volksgezondheid en zorg beïnvloeden, ook wel de drijvende krachten genoemd. In dit document wordt een aantal van deze belangrijke trends en toekomstige ontwikkelingen beschreven. De DESTEP indeling (Demografie, Economie, Sociaal-cultureel, Technologie, Ecologie en Politiek-institutioneel) wordt hierbij gebruikt als raamwerk om tot een brede inventarisatie te komen van allerlei ontwikkelingen die van invloed zijn op volksgezondheid en zorg. Deze ontwikkelingen of drijvende krachten liggen vaak ten grondslag aan de ontwikkelingen die beschreven zijn in de zes onderdelen (One-pagers) van het Trendscenario. Dit document helpt om de resultaten van de One-pagers te duiden. Niet alle drijvende krachten die hier beschreven zijn, komen terug in de One-pagers. Er zijn ook drijvende krachten opgenomen die relevant zijn voor de verdiepende themaverkenningen die eind 2017 zullen verschijnen.


Wat zijn belangrijke demografische ontwikkelingen?

Voor demografische ontwikkelingen wordt gebruik gemaakt van de bevolkings- en huishoudensprognose van het CBS, de Kernprognose 2016-2060. Zo worden de toekomstige bevolkingsomvang en -structuur als onderlegger gebruikt voor bijvoorbeeld de projecties van incidentie en prevalentie, en ook voor de projecties van zorguitgaven. De Kernprognose 2016–2060 beschrijft de verwachte ontwikkeling van de Nederlandse bevolking tussen 2016 en 2060 op basis van veronderstellingen voor kindertal, migratie en sterfte, en is een update van de Bevolkingsprognose 2014–2060, die in december 2014 werd gepubliceerd.


Wat zijn belangrijke economische ontwikkelingen?

Voor (macro-)economische ontwikkelingen wordt gebruik gemaakt van de studies van het Centraal Planbureau ( CPB). Onder meer de jaarlijkse stijging van het Bruto Binnenlands Product is hierbij een belangrijke indicator. We gaan hierbij niet verder in op de achterliggende dynamieken wat betreft veranderingen in economische structuur en werkgelegenheid c.q. werkloosheid, alhoewel deze ontwikkelingen ook voor volksgezondheid en zorg relevant zijn.


Wat zijn belangrijke sociaal-culturele ontwikkelingen?

Sociaal-culturele ontwikkelingen behelzen veel ontwikkelingen die relevant zijn voor volksgezondheid en zorg maar zich niet makkelijk laten kwantificeren, zoals internationale mobiliteit, veranderende normen en waarden en een veranderende rol/attitude van burgers. In de themaverkenning Zorgvragers van de toekomst zal een aantal van deze ontwikkelingen op kwalitatieve wijze nader in kaart gebracht worden. Het gaat hierbij om ontwikkelingen die van invloed zijn op de zorgvraag en het zorggebruik van de toekomst.


In het kader van de VTV-2018 verschijnt in het najaar van 2017 de themaverkenning ‘Technologie van de toekomst’. Hier wordt nader in gegaan op technologie als drijvende kracht en de impacts op volksgezondheid en zorg. In deze themaverkenning worden technologieën als robotisering, 3D printing, Genomics, Big Data, Virtual Reality en eHealth beschreven.


Wat zijn belangrijke ecologische ontwikkelingen?

Onder ecologische ontwikkelingen verstaan we die ontwikkelingen die zich afspelen in de fysieke leefomgeving. We gaan hier in op klimaatverandering en luchtkwaliteit, twee relevante aspecten voor de volksgezondheid. In de fysieke leefomgeving spelen nog veel meer facetten een rol die relevant zijn voor de gezondheid. De inrichting van de leefomgeving die mogelijk meer uitnodigt tot bewegen, aanwezigheid van groen, maar ook water in de stad als buffer voor hittegolven zijn belangrijke aspecten waarvoor geen kwantitatieve projecties beschikbaar zijn. In de themaverkenning ‘Bredere determinanten van gezondheid’ zullen deze aspecten en hun effecten op de toekomstige volksgezondheid in kaart worden gebracht.


Wat zijn belangrijke politiek-institutionele ontwikkelingen?

Onder politiek-institutionele ontwikkelingen vallen allerlei trends die te maken hebben met een verandering van het politieke landschap, zoals decentralisatie naar gemeenten. Ook de rol van private partijen lijkt toe te nemen. Niet alleen door de marktwerking op allerlei gebieden, ook een toenemende macht van grote internationale bedrijven lijkt verder door te zetten. Deze ontwikkelingen kunnen veel betekenen voor volksgezondheid en zorg maar ook deze laten zich lastig kwantificeren en projecteren. In de themaverkenning ‘Zorgvragers van de toekomst’ zal een aantal van deze ontwikkelingen op kwalitatieve wijze nader in kaart gebracht worden. Het gaat hierbij om ontwikkelingen die van invloed zijn op de zorgvraag en -gebruik van de toekomst.